Okul yıllığı tasarım fikirleri: kapaktan küçük ayrıntılara

Yıllığı açan biri önce okumaz, bakar. Kapağa, sonra sayfaların genel havasına, sonra kendi fotoğrafına. Metinlerin değeri okunduktan sonra ortaya çıkar; ama kitabın elde mi, ekranda mı tutulup tutulmayacağına çoğu zaman ilk bakış karar verir. Bu yüzden tasarım, yıllığın süsü değil, taşıyıcısı.

İyi haber şu: etkileyici bir yıllık için tasarımcı olmak gerekmiyor. Birkaç basit karar, örneğin tema, düzen, fotoğraf, yazı tipi ve renk, kitabın tamamını toparlıyor. Aşağıdaki fikirler hangi aracı kullanırsan kullan geçerli. Yıllığın nasıl hazırlanacağını baştan sona görmek istersen mezuniyet yıllığı nasıl hazırlanır rehberine de bakabilirsin.

Kapak fikirleri

Kapak, kitabın vitrini. Hepsinde ortak bir şey var: tek bir fikir, tek bir bakış noktası. Kapağa her şeyi doldurmak yerine bir şey seç.

• Sınıf fotoğrafı kapak: Hepsi bir arada, dışarıda çekilmiş, güleç bir kare. En güvenli ve en duygusal seçenek. Fotoğrafın kapağın büyük kısmını kaplaması yeter, üstüne sınıf adı ve yıl gelsin.
• Yalnızca yazıyla kapak: Sınıfın ortak bir lafı, bir iç şakası ya da kısa bir slogan, büyük harflerle. Sade, modern ve hatasız uygulanması en kolay olan.
• Çizim ya da illüstrasyon: Sınıfta resim yeteneği olan biri varsa, el çizimi bir kapak başka hiçbir kitapta olmayacak bir şey olur. Küçük çocuklarda çocukların kendi çizimleri de çok sevimli durur.
• Parçalı kapak: Her öğrencinin küçük bir portresi, bir karo gibi yan yana. Kalabalık bir sınıfı tek bakışta gösterir.
• Nesneli kapak: Sıra, çanta, tebeşir, bir not defteri gibi sınıfı çağrıştıran tek bir nesne. Mizahı ve nostaljiyi birlikte taşır.

Hangisini seçersen seç, kapakta sınıfın adı, okulun adı ve yıl mutlaka bulunsun. Yıllar sonra rafta duran bir kitabın ilk işi “bu neydi” sorusunu cevaplamak.

Sınıfa uygun tema: eğlenceli mi, klasik mi?

Tema, kitabın bütün kararlarını yönlendirir; renkleri, yazı tipini, ara sayfaları. Bu yüzden önce sınıfın kendi hâline bak. Bu sınıf esprili mi, duygusal mı, düzenli mi, dağınık mı?

• Klasik tema: Sakin, zamansız ve fotoğrafı öne çıkaran bir görünüm. Yıllar geçince de eskimeyen bir seçim. Resmî bir okul yıllığı havası arayanlar için doğal tercih.
• Eğlenceli tema: Bir fikir üstüne kurulu, kendine özgü bir dünya. Sınıfın mizah anlayışı yüksekse, bu seçenek yıllığı bir oyuna çevirir.

Kepyil’de beş tema var: Klasik (ilkokuldan üniversiteye), Gizli Dosya (ortaokul ve lise), Level Up (ortaokul ve lise), Masal (anaokulu ve ilkokul) ve Uzay Mürettebatı (anaokulu ve ilkokul). Klasik sakin ve zamansız bir yolu, diğer dördü daha eğlenceli bir yolu seçmek isteyenlere sunuyor. Her temanın sitede gerçek bir örnek kitabı ve PDF’i var, hangisinin sınıfa yakıştığını görmek için örnek kitaplara göz atabilirsin.

Karar vermekte zorlanıyorsan şunu dene: iki ya da üç adayı sınıfa göster, oy iste. Bu bile yıllığı sahiplenmenin ilk adımı oluyor.

Sayfa düzenleri: büyük fotoğraf, iki sütun, kolaj

Bir yıllıkta her sayfa farklı değil, birkaç düzenin akıllıca tekrarıdır. Üç düzen çoğu ihtiyacı karşılar.

Büyük fotoğraf düzeni

Sayfanın çoğunu tek bir fotoğraf kaplar, altına ya da üstüne kısa bir yazı gelir. En etkili düzen bu; çünkü yüz büyüktür, okunması kolaydır. Yazısı az olan öğrenciler için ideal.

İki sütun düzeni

Bir yanda fotoğraf, bir yanda yazılar. Çok sayıda arkadaş mesajı alan öğrenciler için en rahat okunan biçim. Satırlar çok uzamaz, göz kaybolmaz.

Kolaj düzeni

Birden fazla fotoğraf, farklı boyutlarda, bir araya gelir. Anı sayfaları ve etkinlik sayfaları için uygun; portre için fazla kalabalık.

Kepyil’de her öğrenci kendi sayfa düzenini seçiyor; yani kitabın bütünü tutarlı kalırken herkes kendine uyan biçimi alabiliyor. Bu, “tek kalıp herkese uymaz” sorununu çözmenin güzel bir yolu. Seçim özgür olsa bile içeride bir ortak dil olsun: aynı kenar boşlukları, aynı yazı tipi, aynı renk çizgisi.

Fotoğraf ipuçları

Tasarımın büyük kısmı aslında fotoğraf kalitesidir: kötü fotoğrafı hiçbir tema kurtarmaz, iyi fotoğraf sade bir sayfayı bile güzelleştirir.

Portre için

• Yumuşak ışık: Pencere kenarı ya da bulutlu havada dışarısı. Tepeden gelen sert ışık gözleri gölgede bırakır.
• Göz hizası: Telefonu yüz hizasında tut. Aşağıdan ya da yukarıdan çekim yüzü bozar.
• Sade arka plan: Duvar, ağaç ya da düz bir yüzey. Arkada dolaşan insanlar dikkati dağıtır.
• Gülümseme için zaman: Arka arkaya birkaç kare çek. İlk kare genelde en gergin olanıdır.

Tutarlı ışık

Sayfaları yan yana koyduğunda en çok göze çarpan şey, ışığın değişmesi. Biri sarı ışıkta, biri mavi ışıkta, biri parlak güneşte çekilmişse kitap dağınık görünür. Mümkünse tüm portreler aynı gün, aynı yerde çekilsin. Bu mümkün değilse en azından bir renk tonu düzeltmesi yapın.

İzin

Öğrenci fotoğrafı kişisel veridir. 18 yaşından küçükler için velinin izni gerekir ve izin vermeyen velinin çocuğu yıllıktan dışlanmamalı. Kepyil’de fotoğraf izni isteğe bağlı bir veli onayı; fotoğraf izni verilmediğinde fotoğraf yerine öğrencinin baş harfleri görünüyor. Bu tür bir çözüm tasarımda da önceden planlanmalı: baş harfli bir sayfa da güzel görünecek şekilde düşünülsün.

Dosyaları orijinal hâliyle iste. Mesajlaşma uygulamalarından gelen fotoğraflar sıkıştırıldığı için basılı ya da büyük ekranda bulanıklaşır.

Yazı tipi ve renk

İki kuralla başla: en fazla iki yazı tipi, en fazla üç renk.

• Başlıklar için bir yazı tipi, metin için bir yazı tipi. Başlık dekoratif olabilir, ama metin sade ve okunur olmalı. Süslü bir yazıyı uzun bir paragrafta okumak yorucu.
• Yeterince büyük punto. Yazı, küçük diye sığdırılmaz; sığmıyorsa kısaltılır. Arkadaş mesajları kitabın en çok okunan kısmıdır.
• Yüksek karşıtlık. Açık zeminde koyu yazı, koyu zeminde açık yazı. Fotoğraf üstüne yazı koyuyorsan fotoğrafın o bölgesi sade olmalı.
• Bir ana renk, bir yardımcı renk, bir de vurgu. Sınıfın ya da okulun renklerinden birini ana renk yapmak, kitaba kimlik verir.
• Türkçe karakterleri dene. Seçtiğin yazı tipi ğ, ş, ı, İ, ç, ö, ü harflerini düzgün gösteriyor mu? Bazı süslü yazı tipleri bunlarda bozulur.

Kolaj sayfası

Kolaj sayfası, yıllığın en rahat nefes aldığı yerdir. Portreler ve mesajlar düzenli ve ölçülü; kolaj ise yıl boyunca olan şeylerin dağınık ve sıcak bir özeti.

• Seçerek koy. Elli fotoğraf değil, en iyi on iki. Kötü bir kareyi çıkarmak, iyi bir kareyi büyütmek kadar önemli.
• Boyutları çeşitlendir. Bir büyük, birkaç orta, birkaç küçük. Hepsi aynı boyutta olursa duvar gibi görünür.
• Zamanı sırala ya da konuya göre grupla. Gezi bir kenarda, tören bir kenarda, teneffüs anları bir kenarda.
• Boşluk bırak. Fotoğraflar arasındaki boşluk, kolajı toplu ve okunur tutar.

Kepyil’de sınıfın bir anı duvarı var; öğrenciler fotoğraflarını oraya yüklüyor, en iyiler kolaj sayfasına giriyor. Böylece kolaj için fotoğraf toplamak ayrı bir iş olmaktan çıkıyor.

Sınıfın en’leri sayfası

“En çok gülen”, “en sabırlı”, “en çok uyuyan” gibi başlıklar yıllığın en çok geri dönülen sayfası olur. Tasarım açısından bu sayfa oyunlu olabilir: büyük başlıklar, küçük portreler, belki bir ödül rozeti havası.

• Her kategori için bir kazanan ve belki bir de ikinci.
• Kazananın fotoğrafı büyük, kategorinin adı net.
• Kimseyi küçük düşürmeyen kategoriler seç. Eğlence güzel, ama utandırmak yıllığa yakışmaz.

Kepyil’de sınıfın en’leri sınıf oylamasıyla belirleniyor ve kazanan istemezse reddedebiliyor. Kategori fikirleri için sınıfın en’leri kategori fikirleri yazısına bakabilirsin.

Küçük ayrıntılar

Kitabı hatırlanır yapan çoğu zaman büyük kararlar değil, küçük sürprizlerdir.

QR anı

Basılı sayfada ses ve görüntü olmaz; ama QR kodu bunu çözer. Kepyil’de mesajın yanına 30 saniyelik bir ses ya da 15 saniyelik bir video anısı QR kodu olarak basılabiliyor. Öğretmen önce içeriği gözden geçiriyor. Bir arkadaşının kahkahasını yıllar sonra bir kod okutarak dinlemek, sayfaya başka bir boyut katıyor.

Zaman kapsülü sayfası

Her öğrenci kendisine bir mektup yazar ve bu mektup yıllar sonra açılır. Kitapta bu mektuplar için ayrı bir sayfa ya da bir “şu tarihte açılacak” notu koymak, yıllığa bir gelecek ekler. Kepyil’de zaman kapsülü bu fikrin kendisi: kişinin kendine yazdığı, yıllar sonra açılan bir mektup.

Diğer fikirler

• Sınıfın ortak cümlesi ya da şarkısı için tek bir sayfa.
• Öğretmenin sınıfa yazdığı kısa bir mektup.
• Sayfa altlarında küçük, tekrar eden bir köşe motifi.
• Son sayfada tüm sınıfın isimleri, alfabetik sırayla.

Kaçınılacaklar

1. Sayfa başına çok fazla yazı. Sayfa dolu görünüyorsa kimse okumaz. Uzun bir yazı alan öğrenci için bir sonraki sayfaya geçmek, yazıyı küçültmekten iyidir.
2. Küçük fotoğraflar. Yüzleri seçilmeyen bir fotoğraf, hiç fotoğraf olmamasından kötü; çünkü kişi orada, ama görünmüyor.
3. Tutarsız stil. Her sayfada başka bir yazı tipi, başka bir renk, başka bir kenar boşluğu kitabı dağıtır. Sayfa düzenleri farklı olsun, ama ortak bir dil kalsın.
4. Aşırı efekt. Gölgeler, parlamalar, çerçeveler. Üçü birden ise çoktur.
5. Son dakikaya kalan kontrol. Yanlış yazılmış bir isim her güzel tasarımı gölgeler. Kontrol için zaman ayır.

Kepyil bu işi nasıl kolaylaştırır?

Tasarım kararlarının çoğunu yıllık hazırlanırken sıfırdan vermek gerekmiyor. Kepyil iPhone, iPad ve Android’de çalışan bir uygulama; hazır temalar, her öğrencinin seçebildiği sayfa düzenleri, anı duvarı, sınıfın en’leri, zaman kapsülü ve QR anı gibi özellikler içinde geliyor. İstersen bu fikirleri kendi araçlarınla da uygulayabilirsin; sade düzen, büyük fotoğraf ve tutarlı bir dil hangi araçta olursa olsun işe yarıyor.

Bir de son bir not: yıllığı dijital mi, basılı mı yapacağın tasarım kararlarını da etkiler. Ekranda rahat okunan bir sayfa kâğıtta farklı durabilir. Bu konuyu dijital yıllık mı, basılı yıllık mı yazısında ayrıntılı anlattık.