Sınıfın en’leri için 55 kategori fikri: kırmayan, güldüren, hatırlanan başlıklar

Yıllığın en çok açılan sayfalarından biri, sınıfın en’leridir. Çünkü orada sınıf kendine bakar: kim ne ile hatırlanıyor, kim neyi iyi yapıyor, hangi şaka yıllar sonra bile güldürüyor?

Ama bu sayfanın bir de zor yanı var. Kötü seçilmiş bir kategori, bir çocuğun yıllıkta yıllarca bakmak istemediği bir satır olabilir. Bu yazıda iki şeyi birlikte yapacağız: elli beşten fazla taze ve nazik kategori fikri vereceğiz, sonra bu oylamayı nasıl adil ve kırmadan yürüteceğinizi anlatacağız.

Önce ilke: herkes bir yerde parlamalı

İyi bir en’ler sayfasının tek ölçüsü var: sınıfta kimse “benim adım hiçbir yerde geçmiyor” diye hissetmemeli. Bu yüzden kategorileri seçerken şu üç soruyu sorun:

1. Bu kategoride kazanan, kazandığı için gurur duyar mı?
2. Bu başlık bir davranışı ya da yeteneği mi öne çıkarıyor, yoksa bir kusuru mu?
3. Sınıftaki her çocuk, başka bir kategoride kendine yer bulabilir mi?

Üçüncü soru önemli. Eğer bütün kategoriler “en komik”, “en popüler”, “en başarılı” gibi aynı üç kişiye çıkan başlıklarsa, sessiz kalan çocuklar yine görünmez kalır. Çeşitlilik, adaletin yarısıdır.

Komik kategoriler

Bunlar sayfanın neşesi. Ortak noktaları: Kazananın kendisi de gülmeli, kimse kimsenin zayıf noktasıyla alay edilmemeli.

• Sınıfın en iyi hikâye anlatıcısı (aynı olayı her seferinde daha uzun anlatan)
• En yaratıcı mazeret üreticisi
• Sınıfın en bulaşıcı kahkahası
• En sevimli kötü espri ustası
• Teneffüs şampiyonu
• Sınıfın en iyi ses efektçisi
• En renkli kalem kutusunun sahibi
• Ders arası şarkı söyleme rekortmeni
• Sınıfın en iyi “bir saniye, açıklayayım” konuşmacısı
• En neşeli sınıf fotoğrafı pozu
• Sınıfın resmi neşe kaynağı

Gelecek kategorileri

Bu grup, yıllığa bir “yıllar sonra” havası katar. Hepsi iyi dileklerdir; kimse kimsenin geleceğini küçültmez.

• İlk kitabını yazacak olan
• En çok ülke gezecek olan
• Sınıf buluşmasını organize edecek olan
• Kendi mekânını açacak olan
• Adına bir sokak verilecek olan
• Uzaya gitme ihtimali en yüksek olan
• Bir gün herkesin tanıdığı bir şef olacak olan
• Mucitler arasına girecek olan
• En iyi öğretmen olacak olan
• Sınıfın yıllar sonraki grup mesajını canlı tutacak olan
• Çocuklara en güzel masalları anlatacak olan

Yetenek kategorileri

Bazı çocuklar notlarla değil, elleriyle, sesiyle ya da fikirleriyle parlar. Yetenek kategorileri onları görünür kılar.

• En iyi çizen
• En güzel sesli
• En iyi sahne varlığı
• En hızlı problem çözen
• En iyi fotoğraf çeken
• En güzel el yazısı
• En iyi takım oyuncusu
• Teknoloji sorunlarının kurtarıcısı
• Masa oyunlarında en iyi oyun kurucu
• En iyi hikâye ya da şiir yazan
• Sınıfın en iyi organizatörü

Karakter kategorileri

Yıllıkta en çok yaşayan kategoriler çoğu zaman bunlardır. Çünkü insanlar yıllar sonra bir kişinin notlarını değil, ona nasıl davrandığını hatırlar.

• En yardımsever
• En iyi dinleyen
• En nazik
• En sabırlı
• En dürüst
• Arada kalanı barıştıran
• Yeni gelen arkadaşı ilk karşılayan
• Her zaman “ben yardım edeyim” diyen
• En meraklı
• Sakinliğiyle sınıfı toparlayan
• Cesurca soru soran

Sınıf hayatı kategorileri

Bunlar sadece o sınıfa ait. Dışarıdan biri anlamaz, içeridekiler ise gülümser.

• Ders notlarını herkesle paylaşan
• Ödev hatırlatma görevlisi
• Sınıf grubunun en canlı üyesi
• Gezi günlerinin rehberi
• Sınıfın bitkisine en iyi bakan
• Tahtayı hep silen gönüllü
• Kantinin en iyi keşfedicisi
• Son sıranın filozofu
• Sınıfın hafızası (her tarihi bilen)
• Servisin en iyi eğlence sorumlusu
• Her projeye “ben varım” diyen
• Öğretmenle en güzel sohbeti eden

Toplam: onbir komik, onbir gelecek, onbir yetenek, onbir karakter ve on iki sınıf hayatı kategorisi; 56 fikir. Hepsini kullanmak zorunda değilsiniz. Sınıfınıza uyanları seçin, kendi iç şakalarınızı ekleyin.

Kendi kategorilerinizi nasıl bulursunuz?

Hazır listeler iyi bir başlangıç, ama en çok güldüren kategoriler sınıfın kendi hayatından çıkar. Bir hafta boyunca küçük bir not defteri tutun ya da sınıfa bir öneri kutusu açın. “Bu sınıfı sınıf yapan ne?” diye sorun. Cevaplar şöyle gelir: “Her cuma kekle gelen biri var”, “Tahta bozulunca hep aynı kişi tamir ediyor”, “Bütün şarkıların sözünü biliyor.” İşte bunlar kategori olur.

Kategori adını yazarken üç küçük kural işe yarar:

• Olumlu ve somut olsun. “En iyi dinleyen”, “en yaratıcı mazeret” gibi. “En ilginç” gibi belirsiz başlıklar herkesi düşündürür, kimseyi güldürmez.
• Kısa olsun. Yıllık sayfasında tek satıra sığmayan başlık, fazla uzun demektir.
• Bir kişiyi değil, bir davranışı anlatsın. “Sınıfın tamircisi” bir kimlik verir; “zor durumda en çabuk çözüm bulan” bir davranışı överek aynı sonucu verir.

Küçük bir deneme de yapabilirsiniz: Her kategoriyi yüksek sesle, sınıfın önünde okuyun. Okurken yüzünüzü buruşturduğunuz ya da bir öğrencinin yüzüne bakmaktan kaçındığınız bir başlık varsa, o listeye girmemelidir.

Kaçınılması gereken kategoriler

Bir kategorinin yıllıkta yer alıp almayacağına karar verirken en basit test şu: Kazanan bu başlığı ailesine gösterebilir mi? Şu başlıklar bu testi geçmez:

• Görünüş: “En yakışıklı”, “en güzel”, “en iyi giyinen”. Bir çocuğun görünüşü, oylanacak bir konu olmamalı. Seçilmeyenler için de bir cezaya dönüşür.
• Kilo ve beden: “En çok yiyen”, “en zayıf”, “en uzun” gibi başlıklar şakadan çok yaradır.
• İlişkiler: “En olası çift”, “en çok sevgili değiştiren”. Bu, çocukları kendi iradeleri dışında etiketlemek ve söylentilere zemin hazırlamaktır.
• Alay: “En çok uyuyan”, “en geç kalan”, “en unutkan”. Şaka gibi görünür ama bir kusuru ilan eder.
• Ailenin durumu: Zenginlik, yoksulluk, tatil, telefon markası gibi konular.
• Akademik başarı sıralaması: “En akıllı” ve “en tembel” karşıtlığı, kimi çocuğu yıllarca bir etikete hapseder.

Güvenli yol: “en” kelimesini bir kusur için kullanmayın. “En çok...” yerine “en iyi...” ya da “en güzel...” biçimini seçin.

Oylama adil nasıl yürütülür?

Kategoriler iyi olsa bile oylama kötü yürürse sayfa tartışmaya döner. Şu adımlar işe yarar:

1. Kategorileri önceden sabitleyin. Öğretmen ya da sınıf temsilcisi bir liste hazırlasın; sınıf öneri ekleyebilsin ama listeyi öğretmen son halini versin.
2. Tek oy, gizli oy. Her öğrenci her kategoride bir oy kullansın. Kimin kime oy verdiği açıklanmasın.
3. Kendine oy yok. Herkes kendine oy verirse sonuç anlamsızlaşır.
4. Kişi başına ödül sınırı. Popüler bir öğrenci sekiz kategoriyi birden kazanırsa, diğer öğrenciler görünmez kalır. Her çocuğa en fazla iki ödül koymak iyi bir dengedir.
5. Oyları tarafsız biri saysın. Genellikle öğretmen. Eşitlik olursa iki öğrenci birlikte kazansın.
6. Sonucu önce kazanana özel olarak bildirin. Sınıfa duyurulmadan önce herkesin kendi başlığını bilmesi, reddetme hakkını da gerçek kılar.

Kepyil’de sınıfın en’leri bu akışın bir parçasıdır: sınıf oy verir, kazanan istemezse reddedebilir. Öğrencilerin uygulamada neler yaptığını öğrenciler sayfasında, diğer ekstraları özellikler sayfasında görebilirsiniz.

Kazanan kabul etmek zorunda değil

Bu, tüm süreçteki en önemli güvence. Bazı çocuklar ilk bakışta “en komik” başlığını sevmeyebilir; bazıları sadece kendini öne çıkarmak istemez; bazılarının evde başka bir hassasiyeti vardır. Bu normaldir.

Pratik öneriler:

• Sonucu yıllıkta yayımlamadan önce kazanana özel olarak sorun.
• Bir gerekçe istemeyin. “Hayır” demek yeterli olmalı.
• Reddeden kişiyi sınıfta konu etmeyin.
• Ret durumunda başlığı kimseye devretmek zorunda değilsiniz; ikinci gelen kişiye de aynı şekilde sorun.

Reddedebileceğini bilen bir çocuk, oylamaya da daha rahat katılır. Çünkü yanlış bir sonucun peşinden gitmek zorunda kalmayacak.

Seviyeye göre uyarlama

Ortaokul

Bu yaşta çocuklar hem çok eğlenceli, hem çok kırılgan. Kategoriler kısa ve basit olsun. Komik ve karakter başlıklarını öne çıkarın; “gelecek” kategorilerini hayalci tutun. Mümkünse bazı kategorileri kişi yerine grup için seçin: “En iyi teneffüs ekibi”, “En iyi proje grubu”. Böylece tek bir çocuğun öne çıkma baskısı azalır. Görünüş ve ilişki kategorilerini hiç düşünmeyin.

Lise

Liseliler iç şakaları, gelecek hayallerini ve kendi mizahlarını sever. Gelecek ve yetenek kategorilerine ağırlık verebilirsiniz. Yine de bu yaşta görünüş ve ilişki başlıkları en büyük risk: “gülelim” diye yazılan bir satır, yıllarca hatırlanabilir. Öğrencilerden öneri alın ama son listeyi bir yetişkinin gözden geçirmesini sağlayın. Hazırlık sürecinde yıllığa ne yazılır rehberi de fikir verir.

Üniversite

Üniversitede sınıf yerine bölüm, kampüs ve proje grupları var. Kategoriler “Final haftasının kurtarıcısı”, “Kampüs kafesinin müdavimi”, “Grup projesinin sessiz kahramanı”, “Staj hikâyeleri koleksiyoncusu” gibi daha olgun ve yaşa uygun olabilir. Büyük gruplarda herkes birbirini tanımaz; bu yüzden oylamada “tanımıyorum” seçeneği ya da küçük gruplara bölünmüş oylama düşünün. Yetişkin öğrenciler de reddetme hakkını bilmeli.

Grup kategorileri ve sessiz öğrenciler

Her sınıfta konuşkan, herkesin adını bildiği çocuklar olur; bir de sessiz, ama yerinde bir cümleyle herkesi şaşırtanlar. Oylamalar çoğu zaman ilk gruba gider. Bunu dengelemek için birkaç yol var:

• Sessiz yeteneklere göz kırpan kategoriler ekleyin: en iyi dinleyen, en güzel çizen, en özenli not tutan.
• Bazı kategorileri iki ya da üç kişilik gruplara açın: “En iyi proje ekibi”, “Ayrılmaz ikili”.
• Oylamadan sonra listeye bakın. Hiç adı geçmeyen biri var mı? Varsa, sınıfın o kişiyle ilgili sevdiği bir şeyi bulup küçük bir ek kategori açın.

Böylece sayfa, en görünür çocukların değil, bütün sınıfın sayfası olur.

Kısa bir son kontrol

Listeyi kesinleştirmeden önce bir kez daha okuyun ve şunu sorun: Bu kategorilerin hiçbiri bir çocuğu kötü hissettirebilir mi? Evetse çıkarın. Yıllık, herkesin on yıl sonra rahatça açacağı bir kitap olmalı.

Yıllık verilerinin nasıl korunduğuna dair ayrı bir rehberimiz var: yıllıkta KVKK ve veli onayı. Sınıfın en’leri sayfasında fotoğraf ve ad yer alacağı için, okulların ve velilerin okuması iyi olur.